Back To Basics #2

what-makes-something-kafkaesque-noah-tavlin-youtube-thumbnail-1024x576

De vorige blogpost, eindigde met de vraag: “Zorg, hoe simpel kan het zijn?” Dat is een gans en geheel ander uitgangspunt dan dat van de bewoners van de Ivoren Torens van het Zorggebouw. Zij hanteren het adagium: “Zorg, hoe maken we het zo ingewikkeld mogelijk?  De gevolgen hiervan zijn rampzalig voor hen die het meest met die zorg te maken hebben: patiënten en zorgprofessionals in het primaire proces. Maar goed, hier is inmiddels bijna alles wel over gezegd en geschreven, ook op dit blog. Voor mij is het in ieder geval glashelder dat het radicaal anders moet en wat mij betreft is dit ‘anders’, het weer teruggaan naar de basis van zorgverlening. En aan die basis vinden we, naast een gedegen vakkennis, vooral het menselijk contact, waarin betrokkenheid, respect, compassie, empathie centraal staan, maar ook gelijkwaardigheid, samenwerking, wederkerigheid en, misschien wel de allerbelangrijkste: echtheid.

Waarom is echtheid het allerbelangrijkst?  Dat is vrij eenvoudig uit te leggen: echtheid is niet aan te leren, het is geen kunstje en het is niet te veinzen. In ieder menselijk contact voel je of het echt is of niet, zowel het contact dat je vanuit jezelf maakt als het contact dat de ander met je maakt. Ik realiseer me dat dit enorm ‘geitenwollensokken-achtig’ klinkt, maar ga maar eens echt letten op de ‘echtheid’ van de contacten die je dagelijks maakt en je weet wat ik bedoel.

Er is al veel geschreven over  en onderzoek gedaan naar de rol van de kwaliteit van het contact tussen patiënt en hulpverlener en vv . Vaak komt hieruit naar voren dat de kwaliteit van het contact een hele grote factor is bij de effectiviteit van de behandeling. Zo is eens bij psychotherapeutische interventies vastgesteld dat een therapeut die oprecht in zijn patiënt geïnteresseerd is en die dit ook uitstraalt in het technische deel van de behandeling steken kan laten vallen zonder dat dat veel effect heeft op het succes van de interventie. Andersom boekt de therapeut die de interventie technisch perfect en geheel volgens het boekje uitvoert, maar in het contact niet de klik weet te leggen, minder succes. Dit geeft te denken, toch???

Mijn eigen ervaring is dat patiënten vooral geïnteresseerd zijn en ook baat hebben bij een ‘echte’, menselijke hulpverlener die in staat is om door protocollen en richtlijnen heen te handelen op het moment dat de situatie daarom vraagt. Ik probeer dat in mijn werk zoveel mogelijk te doen, maar dat brengt me steeds vaker in een ongemakkelijke spagaat, waarbij ik formeel de regels overtreed. Het maakt me kwetsbaar in de zin dat het ten koste kan gaan van een veilig werkklimaat voor mij en mijn collega’s en in extremis ook ten koste van mijn baan. In mijn redelijk lange carrière heb ik regelmatig op het bekende matje gestaan, ben ik zelfs meerdere keren van baan gewisseld uit zelfbescherming en heb ik ook regelmatig collega’s volkomen onterecht gesloopt zien worden omdat zij kozen voor het hulpverlenerschap vanuit de basis van dat hulpverlenerschap in plaats van het hulpverlenerschap zoals de organisatie dat voorschrijft.

Wat dit laatste betreft zie ik ook bij de beroepsverenigingen helaas een trend die steeds meer in de richting van een ‘politiek correct’ hulpverlenerschap gaat. Op papier is het beroepscode voor en beroepscode na, in de praktijk lijkt het er de beroepsverenigingen vooral om een plekje aan de tafel bij het zorg establishment te gaan.

Ik heb het in dit blog al eerder gezegd en ik herhaal het nog een keer: als ik strikt volgens mijn beroepscode in de praktijk zorg ga verlenen, sta ik (bij welke reguliere instelling / organisatie dan ook) binnen 24 uur werkeloos op straat en is er niemand die mij zal beschermen. Dat is een trieste constatering. Mijn werk bestaat(allang) niet (meer) uit het bieden van de allerbeste (verpleegkundige) zorg aan patiënten, maar  uit het manoeuvreren in een mijnenveld van volstrekte tegenstrijdigheden en abnormaliteiten, waarbij ik menselijkheid in het contact met de patiënt zoveel mogelijk probeer te bewaren, professionele zorg probeer te bieden die zoveel mogelijk aansluit bij de beleving en voorkeuren van de patiënt en het zoveel mogelijk vermijden van aanvaringen met de bestuurders van het Ivoren Toren vehikel.

Wat mij in mijn beroepsgroep opvalt is dat er nog nauwelijks collega’s zijn die echt hun nek uit (durven) steken door stelling te nemen VOOR het vak verpleegkunde en de uitgangspunten daarbij. Dat is jammer, want verpleegkundigen en verzorgenden zijn een behoorlijk grote groep binnen de zorg. Van de beroepsverenigingen moeten we het helaas niet hebben. Net zoals PatiëntenfederatieNL (voorheen NCPF) vooral zichzelf (en VWS) vertegenwoordigd, geldt dit ook voor de ‘gevestigde’ beroepsclubs in verpleeg en zorgland. Het zijn witte boorden bolwerken bevolkt door beroepsbureaucraten die de aansluiting met de basis van zorg en beroep volkomen kwijt zijn.

Het verpleeg – zorgkundig rolmodel 2016 is volgens de beroepsverenigingen een zielloze zorgrobot die in een gemiddelde, voorspelbare omgeving prima kan functioneren. De dagelijkse zorgpraktijk is echter verre van gemiddeld en weinig voorspelbaar en vraagt niet om zorgrobots maar om verpleegkundigen en verzorgenden van vlees en bloed: mensen die met een degelijke theoretische bagage en goed ontwikkelde praktische vaardigheden in staat zijn om op basis van wat de beroepscode hen voorschrijft samen met de patiënt de op dat moment  passende zorg te bieden. Dit vereist  naast de genoemde bagage en skills,  intuïtie (vies woord), autonomie (vies woord) en leiderschap (vaak verkeerd gebruikt modewoord).  Het vereist ook het lef om de nek uit te steken en om de barricades op te zoeken.

Er valt nog veel werk te verrichten……

LV

Advertisements

Back To Basics

CpCAro_WIAA0xHy

Ik hoorde deze week in een discussieprogramma op de radio iemand beweren dat de patiënt in het huidige zorgstelsel op de allerlaatste plaats komt. En er was niemand die hem tegensprak…..

De gezondheidszorg draait door. Dit is een terugkerend thema op dit blog. En niet alleen op dit blog. Kijk eens wat rond in de social media en de bezorgde patiënten en zorgprofessionals vliegen over je touchscreen.

Over de oorzaken van de zorgmalaise zijn alle ‘zorgenmakers’ het redelijk eens:

  • het gedrocht marktwerking waardoor zorg een product en de patiënt een geldmachine is geworden
  • een zorgvervuiling door een managementsegment dat bijkans groter is dan het aantal zorgprofessionals
  • een enorme verspilling door, voor en ter meerdere eer en glorie van individuen binnen dit managementsegment
  • bijna dwangmatige zucht tot innoveren
  • de technologische tunnelvisie
  • de vogelvrijverklaring van het beroepsgeheim
  • een bureaucratisch monster dat een volledig eigen leven leidt
  • en als gevolg van dit alles het uit het oog verloren zijn van alle basisnormen en waarden van zorg voor en met mensen: betrokkenheid, respect, compassie en empathie.

Over dit alles blogde ik al uitgebreid in het drieluik: ‘De schone schijn van de beroepseed’. LINK1 LINK2 LINK3

Het wrange van de hele situatie is dat iedereen die als patient of zorgprofessional met zorg te maken heeft dit alles al jaren ziet gebeuren, hierover de zorgen uit, om vervolgens op een politieke en beleidsmatige muur te stuiten waarop al die zorgen afketsen en glashard naar het land der fabels worden ‘gespind’. Ook hier blogde ik al eerder over in ‘Het grote groeiende gapende  gat tussen patient en zorg.’  Het meest verbijsterende van de kwestie blijf ik de passiviteit van (de meeste)  patiënten en zorgprofessionals vinden. Dat er nog geen anarchie is uitgebroken vind ik eigenlijk schokkend. Over dit laatste zou ik nog een heel oerwoud aan bomen op kunnen zetten, maar ik vrees dat ik dan het aantal bytes dat we aan dit blog mogen besteden ver ga overschrijden. (en dat er dan ook teveel trouwe lezers van dit blog zo ontmoedigd raken dat ze in een onomkeerbare depressie schieten. En met een depressie beland je vervolgens weer in de klauwen van ‘het beest dat zorg heet’ en dat gun je je ergste vijand niet.) Dus ik hou me, geheel tegen mijn gewoonte, maar een beetje in.

In plaats daarvan zou ik willen pleiten voor een terugkeer naar de basis. Waar draait het allemaal nu eigenlijk om in zorg? Draait het om winst?, Draait het om de opgeblazen ego’s van managers? Draait het om controle?, Draait het om de Overtreffende Trap?, Draait het om de manager?, Draait het om macht? of, een hele gewaagde, Draait het om de patient?

Aan de basis van alle zorg, zowel nationaal als internationaal vinden we de beroepseed en de beroepscode. Misschien ben ik heel naïef en onbezonnen, maar als je het mij vraagt is die basis de ultieme innovatie voor het hele pakket zorg in ons land. Ik realiseer me dat ik me nu wel heel erg ver ‘Out of the Box’  van de gemiddelde zorgmanagercomfortzone begeef. Maar we hebben  het wel over het fundament waar je een humaan zorgstelsel op bouwt. Zolang dat fundament aangevreten is, draagt alles wat je er bovenop zet bij aan een toename van de wankelheid van het geheel. In mijn optiek zou alles wat er in de laatste tien jaar op het zorgfundament is neergekwakt afgebroken moeten worden. Van de brokstukken houden we de goede en gooien we de aangetaste weg. Ondertussen herstellen we het fundament om daar vervolgens een nieuw gebouw op te zetten. Een gebouw dat is ingericht op wat patiënten nodig hebben en dat hen die dit moeten bieden faciliteert.. Een gebouw waarin de winst besteed wordt aan onderhoud en verbetering van de voorzieningen, waarin zorgprofessionals weer zelf hun zorg managen en de managers daar de voorwaarden voor scheppen, waar technologie geen doel op zich is, waar innovatie alleen vanuit en op een gezonde basis plaatsvindt, waar het beroepsgeheim heilig is, waar bureaucratie op de lijst met verboden woorden staat en, daar komen ze nog een keer, waar het draait om vakkennis, betrokkenheid, respect, compassie en empathie voor degene om wie het draait: de patient.

Hoe simpel kan het zijn???

LV