Het grote groeiende gapende gat tussen patiënt en zorg

kloof

Na een goede anderhalve maand ‘Handle With Care’ blog, maken we in deze blogpost een korte balans op. Daarbij beginnen we met de constatering dat ons blog dagelijks gemiddeld zo’ n 60 unieke bezoekers trekt met een piek van 129. Uit de reacties die we vooral via Twitter (@hwc_nl) binnenkrijgen blijkt de meeste waardering te zijn voor de ‘reflecterende’ en op casuïstiek gebaseerde posts. De wat meer ‘spottende’ posts roepen erg wisselende reacties op, vooral op momenten dat het cynisme  de boventoon voert. Over smaak valt natuurlijk niet te twisten dus dat ga ik hier ook niet doen. De ‘spot’, de satirische persiflering zullen ook onderdeel van de posts, met name die van mij (LV) blijven. Ik realiseer me dat ik daarbij in mijn cynisme soms de grenzen opzoek of enigzins uit de bocht vlieg.  Het zij zo, maar dat neemt niet weg dat ik niet opensta voor feedback en die altijd serieus en respectvol zal behandelen.

De blogposts waarin de IGZ en de beroepseed een hoofdrol speelden, mochten zich in de meeste belangstelling en reacties verheugen. Hier nog even deze posts op een rijtje:

  • ‘De IGZ vindt overlijden na gemiste sepsis geen calamiteit’ (20-01)
  • De IGZ: bewust, bevoegd, maar ook bekwaam? (01-02)
  • De schone schijn van de beroepseed #1 (29-01)
  • De schone schijn van de beroepseed #2 (07-02)

Het gaat hier om posts die stuk voor stuk gaan over de groeiende kloven die er in de zorg ontstaan zijn tussen de diverse betrokken partijen, kloven die al die partijen in de meest onmogelijke posities dwingen:

  • Financiers hebben belang bij een goede kwaliteit van zorg tegen beheersbare kosten, want zij moeten hun eigen toko zelf bedruipen, bij voorkeur met winst.
  • Patiënten hebben belang bij een goede kwaliteit van zorg tegen beheersbare kosten, want zij willen zo gezond mogelijk blijven en ook wat geld overhouden voor andere dingen.
  • Ziekenhuizen hebben belang bij een goede kwaliteit van zorg tegen beheersbare kosten, want ook zij moeten hun eigen toko zelf bedruipen, ook hier graag met winst.
  • Zorgprofessionals hebben belang bij optimale facilitering zodat zij een goede kwaliteit van zorg kunnen bieden waarbij de normen en waarden van de beroepscode het uitgangspunt zijn.
  • Leveranciers van zorgproducten in de breedste zin van het woord (van medicatie tot pleisters, van bloeddrukmeters tot luiers, enz.)) hebben belang bij maximale winst die niet perse samenhangt met de beste kwaliteit. (netwerk, macht en lobby zijn hier vaak doorslaggevend)
  • Overheid heeft belang bij regulering van de balans tussen kwaliteit van zorg en beheersbaarheid van kosten, houdt toezicht op die balans en stuurt bij op basis van geconstateerde problemen. (maar heeft ook te maken met tegenstrijdige, meestal economische of politieke, belangen)

Behalve bij de leveranciers van zorgproducten, de integere uitgezonderd, is het belang bij een goede kwaliteit van zorg de grootste gemene deler. Waar het mis gaat is de definiëring van wat goede kwaliteit van zorg is en hoe je die kwaliteit bewaakt.

Ik ga dit item verder niet uitputtend behandelen, ik heb niet de kennis en competentie om dit tot op het bot te analyseren, maar de kloof tussen beleid / regelgeving en werkvloer (incl. patiënt) zit hem volgens mij vooral in de definiëring en beleving van wat goede kwaliteit van zorg is. Hierin is er een tendens ontstaan waarin kwaliteit direct samenhangt met regelgeving, objectieve criteria, protocollering en beheersing. Wat hierbij echter vergeten wordt is dat al deze op zich belangrijke zaken in de praktijk enorm aan kracht en effectiviteit verliezen als je de menselijke maat uit het oog verliest.

Met menselijke maat heb ik het over de context waarbinnen zorg plaatsvindt en die voor iedere behandel / zorgsituatie weer anders is. De zorg die ik verleen is gebaseerd op kennis vanuit evidence, kennis van protocollen / richtlijnen, kennis van theorie, aangeleerde vaardigheid en bekwaamheid, ervaring, de leidraad die mijn beroepscode mij biedt, maar vooral op de relatie die ik met ‘ mijn’ patiënt opbouw. En in die relatie staat het van-mens tot-mens aspect wat mij betreft centraal. Ik heb heel veel kunstjes geleerd over hoe je zorg technisch het beste kunt bieden, ik heb een batterij aan regels, protocollen en richtlijnen ‘tot mijn beschikking’, maar in de praktijk hangt het effect van dit alles in belangrijke mate  af van de wijze waarop ik in relatie weet te komen met ‘ mijn’ patiënt en diens specifieke individuele context en of ik de vertaling naar die context weet te maken. In ruim 35 jaar zorg heb ik geleerd dat respect, gelijkwaardigheid, compassie en het vermogen om samen te werken met de patiënt (wederkerigheid) vaak belangrijker zijn dan het strikt toepassen van aangeleerde kunstjes en van  wat richtlijnen ‘ state of the art’ noemen.

En ik denk dat dit het stuk is waar het nog al eens misgaat op beleids en toezichtniveau, bijvoorbeeld bij de IGZ die het op dit blog af en toe moet ‘ontgelden’. Zij hebben zich verschanst in een ivoren toren van regels, voorschriften, procedures en nog meer van dat soort ‘veilige’ dingen, maar verliezen hiermee de kern van zorg: de menselijke maat, steeds verder uit het oog. En zo wordt de zorg geregeerd, gereguleerd en bewaakt door ‘Eenoog in een land der blinden’ en is er sprake van een kloof die voor patiënten steeds lastiger te overbruggen wordt.

Ligt deze kloof alleen aan de beleidstijgers, regelneven, de winstbelusten en hun companen? Nee natuurlijk niet!!! Ik verbaas me er nog dagelijks over hoe gedwee veel zorgprofessionals zich alles laten aanleunen. Alsof ze geen beroepscode of beroepseer hebben. Net zoals ik me erover verbaas dat beroepsverenigingen het naast al het goede dat ze doen, zich nauwelijks laten horen als het gaat om de verkwanseling van de verschillende beroepscodes. En vaak meer bezig zijn met hun plaats aan de tafel in de ivoren toren of onderlinge machtspelletjes, dan met de zorg zoals die zich in de praktijk afspeelt. Over de wijze waarop professionals omgaan met – en bijdragen aan het in stand houden en vergroten van de kloof verwijs ik naar een interview met professor dr. Andries Baart zoals dat 4 februari jl. werd gepubliceerd op de website van Zorg+Welzijn. (Volg link naar ‘Professional moet vrij en kritisch gaan denken’.) (met dank aan  Caren Kunst-de Wit (@zorgenzo) voor het ons attenderen op dit interview.

En tot slot de patiënten? Tsja, die laten zich best wel horen, maar vooral in de directe contacten met de directe zorgverleners waarbinnen ze zich wel veilig en gehoord voelen. Op het moment dat het op een officiële klacht uitkomt, haken de meesten af. Niet omdat ze hun klacht niet legitiem vinden, maar omdat ze niet de moed en energie hebben om een dergelijke procedure in te stappen. Want al die instanties waar je als patiënt mee te maken krijgt wijzen allemaal trots op hun transparantie en klachtenregelingen, maar als puntje bij paaltje komt verdwijnt de transparantie in een dikke grijze mist en zijn de klachtenregelingen zo complex en bureaucratisch dat een normaal mens het niet meer kan overzien, laat staan dat een patiënt die vaak al zijn kracht en energie nodig heeft om op de been te blijven, hiervoor nog moed of fut heeft. Los van deze aspecten komt er dan ook nog een niet onaanzienlijk kostenplaatje bij. Als leek in zorgland, wetgeving en juridische procedures heb je vroeg of laat helaas een jurist/advocaat nodig. Deze kost klauwen met geld en je moet maar net de juiste weten te vinden, omdat er ook hier veel kaf tussen het koren zit.

In onze volgende blogpost ‘De schone schijn van de beroepseed #3’  gaan we verder in op het interview met Andries Baart

GH / LV

 

Advertisements

Author: hwc2016

Blog over Zorgen met Zorg - veilig - met verstand -met (com)passie - humaan - kritisch - constructief

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s